Hoe kan je de leeromgeving op jouw school aanpassen aan de leernoden van vandaag?

09.052019

Er komen heel wat veranderingen af op Vlaamse leerkrachten en directies. Vanaf september gelden de nieuwe eindtermen en gaat de hervorming van het secundair onderwijs van start. De invoering van M-decreet laat zich voelen op de klasvloer. Ondertussen volgt de ene maatschappelijke uitdaging de andere razendsnel op. ICT en sociale media zijn niet meer weg te denken uit de maatschappij en het onderwijs. Leerkrachten en directies zoeken voortdurend naar manieren om kwaliteitsvol en toekomstgericht onderwijs te bieden.

Hoe kan je als leerkracht of directeur - op eenvoudige manier - de leeromgeving op je school aanpassen aan de leernoden van vandaag? Op deze vraag proberen we met voorbeelden uit eTwinning en het Future Classroom lab inspiratie te geven.

Je hebt niet veel materiaal nodig om tot een nieuwe leeromgeving te komen

Scholen hebben beperkte middelen. Veel ruimte voor het aanschaffen van nieuwe apparaten of technologische snufjes is er niet. Maar er is goed nieuws: je hebt geen hoogstaande, dure technologie nodig om tot een nieuwe leeromgeving te komen.

“Voor onderwijsvernieuwing is een degelijke pedagogische visie het belangrijkst”, vertelt Ben Bastiaensen, leerkracht en ambassadeur voor het Future Classroom Lab in Vlaanderen. “De eerste stap voor onderwijsvernieuwing is de pedagogie. Dan volgt de technologie. De vernieuwing kan zelfs technologie-arm gebeuren. In onze school brengen leerlingen hun eigen materiaal (smartphone, tablet) mee.”  

Kosteloos aan de slag met ‘het klaslokaal van de toekomst’ op school

Zes leerzones - interactie, onderzoek, creatie, ontwikkeling, uitwisseling en presenteren – staan centraal in het FCL. Deze leerzones weerspiegelen een holistische aanpak van lesgeven. De zones maken deel uit van een visie op goed onderwijs waarbij verbondenheid, betrokkenheid en uitdaging primeren. Onderwijs moet een unieke leerervaring bieden, waarbij zo veel mogelijk leerlingen (met verschillende leerstijlen en -noden) betrokken worden.

In het Future Classroom lab vind je bovendien heel wat nieuwe technologische hulpmiddelen om je leerlingen uit te dagen in deze leerzones. “De belangrijkste vraag hierbij is telkens: welke leerdoelen wil je met de inzet van deze hulpmiddelen bereiken? Wat is de doelstelling achter de technologie? Vaak vind je ook een goedkoop alternatief dat je zelf in elkaar kan knutselen. Het gaat om de manier van lesgeven en leren, niet om de technologie.” vertelt Efi Saltidou, medewerker bij het FCL in Brussel.

Je kan dus starten met eenvoudige, kosteloze aanpassingen. Je moet niet investeren in nieuwe lokalen en materiaal. Je vindt bovendien heel wat gratis online tools om dit leren in leerzones te ondersteunen.

Hoe kan je de leerzones toepassen in je lessen?

De zes leerzones kan je gebruiken in alle vakken

-        Interactie: alle leerlingen zijn actief en betrokken bij de lesinhoud via samenwerking en actieve opdrachten;
-        Creëer: leerlingen verwerken kennis (na analyse, evaluatie) en creëren eigen inhoud via presentaties, video’s en andere toepassingen;
-        Onderzoek: leerlingen gaan problemen oplossen uit de echte wereld via projecten en samenwerking;
-        Ontwikkel: leerlingen ontwikkelen individueel of samen in een informele leeromgeving op school of thuis. Ze leren zelfgestuurd leren;
-        Uitwisseling: tijdens de samenwerking met leeftijdsgenoten worden leerlingen betrokken en krijgen ze verantwoordelijkheid. Ze leren beslissingen nemen; 
-        Presenteer: leerlingen presenteren hun resultaten en ontvangen feedback van leerkrachten en medeleerlingen.

Je ziet nu ongetwijfeld mogelijkheden voor je vak in die zes leerzones. Maar je vraagt je misschien nog af hoe je dit geïntegreerd kan aanpakken? Dan kan je denken aan een eTwinning-project.

Onderzoeken, presenteren, creëren en de andere leerzones komen aan bod in elk eTwinning-project. Door samen te werken met leeftijdsgenoten in het buitenland geef je de leerlingen een levensecht publiek en maak je het (nog meer) uitdagend en interessant voor hen. De leerlingen leren over andere culturen, onderwijsvormen en leren over zichzelf. Heel wat (vakoverschrijdende) eindtermen kan je zo op een interactieve manier bereiken. Bovendien bundel je de verschillende leerzones in één project met een overkoepelend thema.

eTwinning is de community voor scholen in Europa gericht op onderwijsinnovatie

De eTwinning-community biedt een veilige omgeving voor leerkrachten en leerlingen uit het schoolonderwijs en de lerarenopleiding uit 44 landen in Europa.

Leerkrachten kunnen eenvoudige klasprojecten opstarten zonder de klas te verlaten. Dit kan heel laagdrempelig.

Enkele voorbeelden; 

-        European Chain Reaction

Leerlingen uit de lagere school maken een kettingreactie met materiaal uit de klas, ze maken er een video van, beoordelen elkaars kettingreactie en communiceren met de andere groepen.
-        A.B.C Active Book Club

Leerlingen komen samen in een Europese boekenclub, lezen en analyseren samen boeken en ontwerpen activiteiten op basis van het boek.
-        Health4life

Leerlingen doen zelf onderzoek naar mentale en fysieke gezondheid bij jongeren. Ze doen voorstellen om de gezondheid op school en thuis te bevorderen.

Meer projectvoorbeelden vind je op de eTwinning portaalsite. 

Samengevat; hoe kom je tot een innovatieve leeromgeving op je school?

-        Innovatie begint altijd met pedagogische visie

-        Dan volgen pas de tools en infrastructuur

-        eTwinning-projecten kunnen ingezet worden om samen met de leerlingen betekenisvol aan de slag te gaan met innovatieve werkvormen  (interactie, onderzoek, creatie, ontwikkeling, uitwisseling en presenteren zoals in de FCL leerzones)

-        via eTwinning en Erasmus + partnerschappen bouw je een netwerk uit om samen met collega’s in Europa verder te werken aan onderwijsinnovatie en stimulerende leeromgevingen;

-        In het Future Classroom Lab ontdek je innovatieve werkvormen, al dan niet ondersteund door de nodige infrastructuur/hulpmiddelen. Focus ligt niet op de infrastructuur, maar op de manier van lesgeven en werken.

Wil je aan de slag?

Je wil starten maar je weet niet hoe? Dan kan je zowel bij eTwinning als FCL terecht voor verdere informatie. Je kan (gratis) online cursussen of trainingen op locatie volgen. Je kan contact opnemen met een ambassadeur die je voorbeelden kan geven en antwoorden op je vragen.

Neem contact op met eTwinning (etwinning@epos-vlaanderen.be  ) en Future Classroom Lab (ben.bastiaensen@talentenschoolturnhout.be  ) en ontdek de mogelijkheden op maat voor jouw school.

Op 8 mei 2019 organiseerden we samen een studiedag rond dit thema. Jij kan er volgend schooljaar ook bij zijn. Bekijk de presentaties van de studiedag hier. 

Wil je meer weten?

De Talentenschool in Turnhout en het RHIZO Lyceum OLV Vlaanderen in Kortrijk hebben zo’n Future Classroom Lab op school uitgebouwd. Wist je dat dit een werk is van meerdere jaren? En dat ze de inspiratie hiervoor gekregen hebben dankzij eTwinning!

Het Departement Onderwijs en Vorming heeft recent een studie gepubliceerd over Krachtige leeromgevingen en scholenbouw.